Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα
Οι τελευταίες είναι συναντήσεις των Επιτροπών που λειτουργούν στα πλαίσια του Διεθνούς Συμβουλίου Μουσείων (ICOM) και του Διεθνούς Συμβουλίου για την Παραδοσιακή Μουσική (ICTM), των οποίων το ΠΛΙ είναι ενεργό μέλος. Στις σπουδαιότερες συναντήσεις συγκαταλέγονται: Στο κτίριο της οδού Βασ.Αλεξάνδρου 6 στεγάζονται η γραμματεία, τα γραφεία του ΠΛΙ και η βιβλιοθήκη του Ιδρύματος. Το Πωλητήριο και οι δωρεές αποτελούν άλλες πηγές εσόδων. Το 1981, το ΠΛΙ απέσπασε το European Museum of the Year main Award (EMYA), για την προσφορά του στη μελέτη του νεότερου ελληνικού πολιτισμού, το μέγεθος και την ποιότητα των συλλογών του, την εκπαιδευτική και καινοτόμο -από αισθητικής πλευράς- έκθεση και την πρωτοτυπία των εκπαιδευτικών του προγραμμάτων.΄Ετσι, τα παιδιά μπορούν να διεισδύσουν μετά από προσπάθεια στον χώρο του ονείρου και του παιχνιδιού, στον χώρο του «ΣΤΑΘΜΟΥ». Οι υπηρεσίες του ΠΛΙ στεγάζονται στα: Στον τομέα του ενδύματος ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη μελέτη της τοπικής φορεσιάς. Τα αντικείμενα δεν έχουν τοποθετηθεί χρονικά ή θεματικά, απλώς συνθέτουν μια μικρή έκθεση στημένη με καθαρά αισθητικά κριτήρια, που στόχο έχει να κάνει γνωστό στο ευρύ κοινό το πλούσιο μουσειακό υλικό που διαθέτει το ΠΛΙ.
Τελευταία, εμπλουτίζεται η συλλογή των αντικειμένων που έχουν σχέση με το παιδί και το παιδικό παιχνίδι. Δύο μεγάλα προγράμματα που επιχορηγούνται από το ΥΠ.ΠΟ., εκτελούνται στα πλαίσια των συνεργασιών αυτών: Στα πλαίσια της επιστημονικής συνεργασίας με άλλα Μουσεία και φορείς, το ΠΛΙ, εκτός των άλλων, συνέβαλε στη δημιουργία και οργάνωση του Μουσείου Ενθυμημάτων στη Νέα Κίο Αργολίδας (1980), το οποίο έκτοτε λειτουργεί υπό την επίβλεψή του, καθώς και στη δημιουργία του Μουσείου Ελληνικών Λαϊκών Μουσικών Οργάνων και Κέντρο Εθνομουσικολογίας (Μ.Ε.Λ.Μ.Ο.Κ.Ε.) στην Αθήνα. Το ΠΛΙ, στοχεύοντας στην επιμόρφωση του προσωπικού του και στην ανταλλαγή απόψεων, έχει οργανώσει τοπικές και διεθνείς συναντήσεις στο Ναύπλιο.
Η έρευνα, επιτόπια και βιβλιογραφική, εξετάζει την ιστορική εξέλιξη της φορεσιάς, από τον 15ο αιώνα έως τις μέρες μας, καθώς και την κοινωνική και οικονομική διάστασή της. Τα περισσότερα αντικείμενα των συλλογών χρονολογούνται στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου , ενώ υπάρχουν και αρκετά παλαιότερα. Το ένδυμα και γενικότερα το ύφασμα του ελληνικού ιστορικού χώρου αποτελούν τα θέματα των εκθέσεων του Μουσείου, που στεγάζονταν στους χώρους του κτιρίου της οδού Βασ.Αλεξάνδρου 1, στο Ναύπλιο. Στο ισόγειο λειτουργεί το πωλητήριο του Μουσείου όπου διατίθενται οι εκδόσεις του ΠΛΙ (βιβλία, δίσκοι, αφίσες, κάρτες), καθώς και είδη δώρων. Τον Οκτώβριο του 1989 το ΠΛΙ εγκαινίασε στον παλιό σιδηροδρομικό σταθμό Ναυπλίου ένα χώρο αφιερωμένο στο παιδί.
Σήμερα περιλαμβάνει 6.500 τίτλους βιβλίων και 250 τίτλους περιοδικών. Ο «ΣΤΑΘΜΟΣ» λειτουργεί επίσης και ως χώρος των εκπαιδευτικών προγραμμάτων. Απώτερος σκοπός είναι η επέκτασή του, ώστε να λειτουργήσει ως Μουσείο Παιδικής Ηλικίας, όπου θα παρουσιάζεται η πορεία του παιδιού από τη στιγμή της γέννησης ως την ενηλικίωση: το παιδί στη βρεφική, νηπιακή και πρώτη παιδική ηλικία, το παιδί και το παιχνίδι, το παιδί στην οικογένεια, στο σχολείο, στην εργασία, στην κοινωνία. Πάνω στην πλατφόρμα και ακριβώς απέναντι από την είσοδο του «ΣΤΑΘΜΟΥ» έχει στηθεί η Πλαγγόνα , το γλυπτό παιχνίδι της γλύπτριας Μαρίας Λοϊζίδου.
Το κράτος, μέσω του ΥΠ.ΠΟ., ενισχύει οικονομικά το ΠΛΙ, με ετήσια επιχορήγηση. Σκοπός της ίδρυσης της Χορευτικής Ομάδας του ΠΛΙ ήταν αφενός μεν να εμπνεύσει στα παιδιά και τους νέους την αγάπη για τον δημοτικό χορό και το τραγούδι και αφ’ ετέρου να γνωρίσει σ’ αυτό το ζωντανό κοινό στοιχεία του λαϊκού μας πολιτισμού Το Σωματείο «Φίλοι του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος» ιδρύθηκε το 1989 με σκοπούς: Ως αρωγό προς το ΄Ιδρυμα σωματείο, συμμετέχει με ειδικές ομάδες μελών του σε εκπαιδευτικά προγράμματα (π.χ., «Το Ναύπλιο στον 19ο αιώνα», «Καραγκιόζης» κ.λπ.), διαθέτει σώμα εθελοντών ξεναγών (για τους εκθεσιακούς χώρους του Ιδρύματος και για την πόλη του Ναυπλίου - σε σχέση με το πρόγραμμα «Το Ναύπλιο στον 19ο αιώνα») και προσφέρει διττά στο ΠΛΙ και στην πόλη του Ναυπλίου. (Δίγλωσση έκδοση: ελληνικά-αγγλικά) .
Το Πελοποννησιακό Λαογραφικό Iδρυμα - Μουσείο «Βασίλειος Παπαντωνίου» (συντομογραφία Π.Λ.Ι) είναι νομικό πρόσωπο ιδιωτικού δικαίου, κοινωφελούς χαρακτήρα, εποπτευόμενο από την Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Αργολίδας και έχει έδρα το Ναύπλιο. Ιδρύθηκε το 1974 από την Ιωάννα Παπαντωνίου, στην μνήμη του πατέρα της Βασίλη, με σκοπό την έρευνα, τη μελέτη, τη διάσωση και την προβολή του νεότερου πολιτισμού της Ελλάδας. Επιστημονικός Υπεύθυνος: Ιωάννα Παπαντωνίου Η έρευνα για τη μουσική και τον χορό είναι κυρίως επιτόπια.
Στην άλλη πλευρά της κούπας δυο χέρια κρατούν από ένα αγγείο, σύμβολα προσφοράς: από εδώ βγαίνουν τα νήματα που δωρίζουν στα παιδιά το παιχνίδι. Τα πολύχρωμα νήματα περνούν μέσα από τις τρύπες που φέρει η κούπα, φράζοντας τα ανοίγματά της και περικλείοντας τα ζωγραφισμένα σχέδια. Για την εξυπηρέτησή του λειτουργεί μικρό αναγνωστήριο και παρέχεται η δυνατότητα φωτοτύπησης των βιβλίων. Το ΠΛΙ πραγματοποιεί διάφορες εκδόσεις (βιβλία, δίσκους, κάρτες, αφίσες) που απευθύνονται είτε στο ευρύ είτε στο ειδικό επιστημονικό κοινό.
Ο χώρος αυτός, που περιλαμβάνει το κτίριο της παλιάς αποθήκης του σταθμού με την πλατφόρμα της, παραχωρήθηκε στο ΠΛΙ από τον Δήμο Ναυπλιέων. Ο «ΣΤΑΘΜΟΣ» λειτουργεί ως χώρος προβολής των συλλογών του ΠΛΙ που αφορούν αποκλειστικά το παιδί, δηλαδή αντικείμενα που έχουν σχέση με τη γέννηση, τη βάφτιση, το σχολείο, τα παιχνίδια ως αντικείμενο και ως δραστηριότητα, φιγούρες από το κουκλοθέατρο και τον Καραγκιόζη, διάφορα αντικείμενα. Ανάμεσά τους, σημαντική η σειρά της ενδυματολογίας που επιμελείται η ενδυματολόγος κ.
Ιωάννα Παπαντωνίου. Στις επιστημονικές εκδόσεις συγκαταλέγεται το περιοδικό του Ιδρύματος, τα Εθνογραφικά , που έχει εκδόσει 13 τόμους. Το 1983, το βιβλίο της Αγγελικής Αμαντρύ ‘’Η Ελληνική Επανάσταση σε γαλλικά κεραμικά του 19ου αιώνα‘’ και το 1987 το βιβλίο της Μπέτυς Ψαροπούλου ‘’Οι τελευταίοι τσουκαλάδες του Ανατολικού Αιγαίου’’, εκδόσεις του ΠΛΙ, απέσπασαν βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών (βλ. Ιδιαίτερη θέση σ’ αυτή την εθνολογικού περιεχομένου βιβλιοθήκη, έχουν τα θέματα για το ένδυμα και τον χορό. Από το 1993 χρησιμοποιείται το ηλεκτρονικό βιβλιοθηκονομικό σύστημα ΑΒΕΚΤ (Σύστημα Αυτοματισμού Βιβλιοθηκών Εθνικού Κεντρου Τεκμηρίωσης του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών). Η βιβλιοθήκη δεν είναι δανειστική για το κοινό.
Στη μια πλευρά της κούπας με τα δυο ανοίγματα υψώνεται μια γυναικεία φιγούρα, σύμβολο της Μητέρας Θεάς, μ ένα μάτι: ένα μεγάλο μάτι που παρακολουθεί και προστατεύει . Επίσης βασικό μέλημά του ήταν και είναι η επιμόρφωση-μετεκπαίδευση του προσωπικού του. Το προϊόν μέρους μετοχών της Ελληνικής Εταιρείας Κονσερβών ΚΥΚΝΟΣ ΑΕ και η ετήσια δωρεά της ιδρύτριας αποτελούν την κύρια πηγή των εσόδων του.
πλήρη κατάλογο εκδόσεων του ΠΛΙ στο τέλος του άρθρου) Η Χορευτική Ομάδα του Πελοποννησιακού Λαογραφικού Ιδρύματος ιδρύθηκε το 1977 από την Πρόεδρο του ΠΛΙ κ. Διοικείται από επταμελές Διοικητικό Συμβούλιο (Πρόεδρος: Ιωάννα Παπαντωνίου (1974) Αντιπρόεδρος: Δημήτρης Εφραίμογλου (1997), Γεν.Γραμματέας: Βιργινία Ματσέλη (1984), Ταμίας: Διονύσης Κρητικός (2002), Μέλη: Γιάννης Ζέρβας (1986), Μαίρη Μιχαηλίδου (1994), Ηλίας Σπιρτούνιας (2002)) Το ΠΛΙ έθεσε ως στόχους του από την αρχή της λειτουργίας του την καταγραφή και μελέτη του νεότερου ελληνικού υλικού πολιτισμού και τη δημιουργία εκθέσεων, εκδόσεων και ανακοινώσεων για την προβολή των αποτελεσμάτων επιτόπιων ερευνών.
΄Οταν τα νήματα ξετυλιχτούν, απελευθερώνουν τα ανοίγματα της κούπας που βρίσκονται στην ευθεία της εισόδου του «ΣΤΑΘΜΟΥ». Σήμερα, ο αριθμός των μουσειακών αντικειμένων έχει αυξηθεί και ανέρχεται σε 30.000 αντικείμενα. Οι ενδυμασίες, τα υφάσματα και τα κοσμήματα αποτελούν τον κύριο όγκο των συλλογών του ΠΛΙ.
Είναι το μοναδικό ελληνικό μουσείο που του έχει απονεμηθεί αυτό το βραβείο μέχρι σήμερα. Το 1974, χρονολογία έναρξης των δραστηριοτήτων του, το ΠΛΙ διέθετε 6.000 μουσειακά αντικείμενα, τοποθετημένα στην αποθήκη του κεντρικού κτιρίου του Ιδρύματος, με ιδανικές συνθήκες αποθήκευσης. Η βιβλιοθήκη, μοναδική στο είδος της για την εξειδίκευσή της στη μουσειολογία-εθνολογία, στόχο έχει την εξυπηρέτηση του ερευνητικού προσωπικού του ΠΛΙ, της επιστημονικής κοινότητας και των παιδιών του σχολείου.
Οι εκδόσεις του ΠΛΙ προωθούν τη μελέτη του νεοελληνικού πολιτισμού, εμπλουτίζοντας την ελληνική βιβλιογραφία και δισκογραφία. Τα υλικά, οι τεχνικές κατασκευής και η κοπή αποτελούν, επίσης, αντικείμενα μελέτης.
Επιστημονικός Υπεύθυνος: Φοίβος Ανωγειανάκης Ιδιαίτερη έμφαση στον τομέα αυτό δόθηκε κατά τη διετία 1984 1985 με τη σύσταση της Ομάδας Προβιομηχανικής Τεχνολογίας, που σκοπό είχε την καταγραφή και μελέτη των τεχνικών της φωτιάς. Σημαντική διαμορφώνεται επίσης, η συλλογή των ενδυμάτων μόδας και των εξαρτημάτων τους.
Επιστημονικός Υπεύθυνος: Στέλιος Παπαδόπουλος Τα τελευταία χρόνια, στα πλαίσια της οργάνωσης του Μουσείου Παιδικής Ηλικίας, ξεκινούν οι πρώτες έρευνες για το παιδί και ιδιαίτερα για το παιχνίδι. Ιδιαίτερα γόνιμη είναι η συνεργασία του ΠΛΙ με τα άλλα Λαογραφικά Μουσεία της χώρας. Μέχρι τώρα έχει συγκεντρωθεί υλικό από την Πελοπόννησο, τη Μακεδονία, τη Θράκη, την Κύπρο και από τα ελληνόφωνα και αλβανόφωνα χωριά της Κάτω Ιταλίας και Σικελίας.
Ιωάννα Παπαντωνίου. Λιγότερα στον αριθμό είναι τα μουσικά όργανα, τα χαρακτικά, τα αντικείμενα που αναφέρονται στο λαϊκό θέατρο, τα κεραμικά, τα μεταλλικά, πήλινα, ψάθινα, ξύλινα αντικείμενα, κ.ά.
